Tadeusz Kościuszko
To jedna z najważniejszych i najchlubniejszych postaci w historii Polski, dzisiaj niesłusznie zapominana i odsuwana w cień. Urodził się w 1746 roku, jeszcze przed rozbiorami, w średnio zamożnej rodzinie szlacheckiej. Szkoły pijarskiej w Lubieszowie nie ukończył z powodu kłopotów finansowych owdowiałej matki. Dopiero dzięki protekcji możnych rodów Sosnowskich i Czartoryskich mógł w 1765 roku rozpocząć studia w Szkole Rycerskiej w Warszawie. Nauka w Szkole Rycerskiej trwała do 1769 roku. Okazał się jednym z najzdolniejszych studentów, wyróżniającym się szczególnie w dziedzinie geometrii i matematyki. Dzięki temu w nagrodę odbył, finansowaną przez króla Stanisława Augusta i Czartoryskich, podróż do Francji, gdzie przebywał do 1774 roku, często klepiąc biedę, ale także pogłębiając swoją wiedzę w zakresie inżynierii, ekonomii. Uczył się także rysunku i malarstwa. Pieniądze nie przychodziły regularnie, ponieważ w kraju miały w tym czasie miejsce bardzo ważne wypadki. W 1772 roku doszło do pierwszego rozbioru Polski. W 1774 roku wrócił do Polski. Majątkiem rodzinnym, od czasu śmierci matki w 1768 roku, zarządzał brat, z którym był skłócony. Mieszkał u krewnych albo u zamężnych sióstr, jednocześnie procesując się z bratem. Zajmował się nauczaniem córek hetmana Józefa Sosnowskiego matematyki, historii i rysunku. Przy okazji tej nauki zakochał się z wzajemnością w córce hetmana, Ludwice. Wobec braku nadziei na zgodę rodziny na taki związek (zbyt wysokie progi), zamierzał porwać pannę, za jej zgodą. Hetman uprzedził te zamiary i wydał córkę za odpowiedniejszego kawalera – Józefa Lubomirskiego. 
O dalszej protekcji hetmana nie mogło być mowy. W 1776 roku wsiadł na statek płynący do Ameryki. Na miejscu wstąpił w szeregi wojska amerykańskiego walczącego z Anglikami o niepodległość. Otrzymał stopień pułkownika inżynierii. Jego dziełem było ufortyfikowanie Billingsport, Saratogi i West Pointu. Za swe zasługi w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych Ameryki w 1783 roku został mianowany generałem.
W następnym roku wrócił do Polski, chcąc służyć ojczyźnie. Jednak przez pięć kolejnych lat nie mógł wstąpić do armii, oficjalnie z powodu braku etatu. Dopiero kiedy wielki Sejm Czteroletni, poza szeregiem innych dokonał także reformy wojskowości i uchwalił powiększenie stanu armii polskiej, sytuacja się zmieniła. W ten sposób, w 1789 Kościuszko otrzymał nominację na generała armii koronnej.
Nowatorska, pierwsza w Europie a druga na świecie (po amerykańskiej), nowoczesna konstytucja uchwalona 3 maja 1791 roku, nie mogła ujść bezkarnie w ówczesnych realiach. Caryca Katarzyna a i władcy Prus i Austrii nie mogli dopuścić do naprawy Rzeczypospolitej. Wojska rosyjskie, wykorzystując jako pretekst wezwanie konfederacji targowickiej, pospieszyły im z pomocą w celu przywrócenia starego porządku. Wybuchła wojna polsko-rosyjska. Głównodowodzącym wojskami polskimi został bratanek króla, książę Józef Poniatowski. Kościuszko dowodził w zwycięskiej bitwie pod Dubienką w 1792 roku. Po bitwie pod Zieleńcami król Stanisław August ustanowił najwyższe polskie odznaczenie wojenne Virtuti Militari. Odznaczenie to jako pierwszy otrzymał książę Józef Poniatowski a jako drugi Tadeusz Kościuszko. Król nie wierzył jednak w możliwość zwycięstwa w tej wojnie. Ugiął się pod naciskiem części możnych i przystąpił do konfederacji targowickiej. Po otrzymaniu wiadomości o postawie króla, co równało się kapitulacji, Kościuszko podał się do dymisji, a następnie wyjechał najpierw do Lipska, a potem do Francji.
Rosja i Prusy w 1793 roku dokonały drugiego rozbioru Polski. W kraju wciąż wrzało, istniało sprzysiężenie dążące do walki zbrojnej w celu odzyskania utraconych ziem i odzyskania znaczenia kraju. Wysłannicy dotarli do Kościuszki we Francji i przedstawili prośbę, aby zgodził się objąć dowództwo powstania narodowego. Kościuszko, zdając sobie sprawę z położenia politycznego Polski, ale jednocześnie przesycony ideami rewolucji amerykańskiej i francuskiej, przyjął propozycję. 24 marca 1794 roku na rynku w Krakowie złożył uroczystą przysięgę. Ogłaszając akt powstania i przyjmując tytuł Naczelnika publicznie oświadczył: „powierzonej mi władzy na niczyj prywatny ucisk nie użyję, lecz jedynie jej dla obrony całości granic, odzyskania samowładności Narodu i ugruntowania powszechnej wolności używać będę”. Jego działalność przeszła do legendy, mimo ostatecznej klęski przyniosła mu wieczną sławę bohatera narodowego. Na czele polskich oddziałów wyruszył z Krakowa do Warszawy. Pod Racławicami stoczył zwycięska bitwę z korpusem rosyjskim. Dzielnie spisały się wówczas oddziały chłopskie – kosynierzy, którzy szturmem zdobyli rosyjskie działa. To wtedy, w dowód uznania dla ich postawy, Kościuszko włożył na mundur chłopską sukmanę. Chłopa Bartosza Głowackiego mianował oficerem. W Połańcu wydał słynny uniwersał, w którym przyznawał chłopom wolność osobistą i zwalniał ich z pańszczyzny. Przykładając dużą wagę do powszechności powstania, chciał w ten sposób skłonić chłopów do wstępowania w szeregi wojsk powstańczych. Po zwycięstwie pod Racławicami do walki powstała Wielkopolska oraz mieszkańcy Warszawy i Wilna. W Warszawie powstańcom przewodził pułkownik Jan Kiliński, w Wilnie Jakub Jasiński. Powstanie ogarnęło cały kraj. Jednak przeciwnik był zbyt potężny. Na Warszawę ruszyła armia rosyjska wspomagana przez oddziały pruskie. Bitwa pod Szczekocinami została przegrana i Kościuszko musiał wycofać się do Warszawy. Rosjanie i Prusacy oblegli stolicę, lecz jej jeszcze nie zdobyli. Do najważniejszej rozgrywki doszło pod Maciejowicami. Mimo bohaterskiej walki bitwa została przegrana a Kościuszko został ranny i wzięty do niewoli. Armia rosyjska pod dowództwem Suworowa ruszyła na Warszawę. Po masakrze prawobrzeżnej Pragi Warszawa poddała się.
Po upadku powstania, w 1795 roku, Rosja , Austria i Prusy dokonały trzeciego, ostatniego rozbioru Polski. Warszawę zajęli Prusacy, Kraków Austriacy, a Wilno Rosjanie. Kościuszko został uwięziony w Twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu. Przebywał tam dwa lata. Został zwolniony pod warunkiem, że nie będzie się już angażować w działania polityczne. Wyjechał znów do Ameryki, gdzie przebywał w latach 1787-1798. W 1798 roku wrócił do Europy, do Francji. Dotrzymując słowa danego carowi nie zgodził się dowodzić Legionami tworzonymi u boku rewolucyjnej Francji. Jest jedynym Polakiem wśród osiemnastu osób wyróżnionych obywatelstwem rewolucyjnej Francji. Napoleonowi nie ufał, trafnie przewidywał, że dąży on do pełnej dyktatury i niewiele zrobi dla polskiej sprawy, a żołnierzy polskich potrzebuje wyłącznie jako posłuszne jego woli mięso armatnie. Na prośbę Bonapartego, aby stanął na czele ruchu walczącego z Prusami, przesłał mu swe warunki: odtworzenie Rzeczypospolitej w granicach przedrozbiorowych, wprowadzenie ustroju parlamentarnego i zagwarantowanie poprawy doli chłopów. Napoleon – już cesarz, nie zamierzał wiązać się jakimikolwiek zobowiązaniami, tym bardziej, że Polacy i bez Kościuszki wsparli jego armię. Po upadku Napoleona w 1815 roku car Aleksander namawiał Kościuszkę aby osiadł w Królestwie Polskim. Kościuszko, wierny swym ideałom, wybrał republikańską Szwajcarię, gdzie przeniósł się w 1816 roku, a chłopów w swoich polskich dobrach zwolnił z poddaństwa. Zmarł 15 października 1817 roku w Solurze w Szwajcarii. Jednak już po pół roku jego zabalsamowane zwłoki przewieziono do kraju i w 1818 roku złożono w krypcie katedry wawelskiej. Serce Naczelnika znajduje się na Zamku Królewskim w Warszawie. W 1820 roku senat Wolnego Miasta Krakowa (utworzonego po Kongresie Wiedeńskim w 1815 roku) uchwalił, że pamięć Naczelnika uczczona zostanie kopcem, na wzór kopców Kraka i Wandy. Usypany wówczas kopiec Kościuszki odwiedzały w czasie zaborów rzesze pielgrzymujących tam Polaków.
W 1933 roku poczta Stanów Zjednoczonych Ameryki wydrukowała skromny znaczek przedstawiający pomnik Tadeusza Kościuszki, upamiętniając w ten sposób 150 rocznicę nadania mu obywatelstwa amerykańskiego (naturalizacji) i nominacji na generała armii amerykańskiej. Znaczek pokazany obok, przedstawiający w medalionach portrety Kościuszki i Mickiewicza, pochodzi z 1921 roku. Wydrukowano go w Warszawie dla poczty Litwy Środkowej – okręgu wileńskiego, zajętego przez generała Lucjana Żeligowskiego, po śmiałym, zbrojnym rajdzie przeprowadzonym w październiku 1920 roku. W 1922 roku Wilno i okolice tworzące Litwę Środkową włączono do Polski. Przedwojenna Litwa nigdy się z tym nie pogodziła – Kowno traktowano jako tymczasową stolicę państwa litewskiego.