Józef Bem
Józef Zachariasz Bem, bohater trzech narodów, urodził się w 1794 roku w Tarnowie, zmarł w roku 1850 w Aleppo (obecnie Halab). Miał zaledwie 15 lat kiedy trafił do wojska – w 1809 roku został kadetem Szkoły Elementarnej Artylerii i Inżynierów. W pięć lat później był już porucznikiem kompanii artylerii konnej w Gdańsku. Znany jest jako słynny dowódca, generał wojsk polskich, węgierskich i tureckich, teoretyk wojskowości. Artylerzysta, autor pracy o rakietach zapalających, stworzył nową taktykę walki artylerii konnej. W 1812 roku wziął udział w napoleońskiej wyprawie na Rosję- uczestniczył w marszu na Rygę i w obronie Gdańska, za co otrzymał Legię Honorową. Po upadku Gdańska dostał się do niewoli. W 1815 roku wstąpił do armii Królestwa Polskiego utworzonego po klęsce Napoleona decyzją Kongresu Wiedeńskiego. Królem Polski został car Rosji – Aleksander I. W armii Królestwa Polskiego zajmował się teorią i konstrukcją rakiet. Prowadził prace nad materiałami wybuchowymi, podczas których uległ wypadkowi – przygotowywana masa wybuchła i opaliła mu całą twarz. W 1820 roku opublikował książkę „Uwagi o rakietach zapalających”. W roku 1822 Józef Bem został aresztowany za przynależność do Wolnomularstwa Narodowego. Wolnomularstwo Narodowe założone w maju 1819 roku przez Waleriana Łukasińskiego jako cel stawiało sobie uzyskanie dla Polski pełnej niepodległości. Organizacja ta przekształci się w 1921 roku w Towarzystwo Patriotyczne. Już w następnym roku ogłoszono zakaz działalności tajnych związków w zaborze rosyjskim i w październiku 1822 roku aresztowano Łukasińskiego. W 1824 roku został skazany na 9 lat ciężkiego więzienia a po wybuchu powstania listopadowego wywieziony do Rosji i osadzony w twierdzy Schluesselburg. Walerian Łukasiński nie wyszedł już na wolność, w więzieniu spędził 38 lat i zmarł w 1868 roku. Józef Bem miał więcej szczęścia – wielki książę Konstanty złagodził wyrok degradacji a po roku przywrócił go do służby. Służba nie daje mu już jednak satysfakcji. W 1824 roku zostaje oskarżony o niezłożenie we właściwym czasie rachunków z powierzonych mu funduszy a w roku następnym zostaje ranny w pojedynku. Pojedynkuje się występując w imieniu chorego przyjaciela, zabija przeciwnika ale sam też otrzymuje postrzał w udo. Wreszcie w 1826 roku składa dymisję – odchodzi z wojska by zająć się między innymi przebudową Ossolineum we Lwowie.
Józef Bem wziął czynny udział w powstaniu listopadowym, był dowódcą powstańczej baterii artylerii. Odznaczył się w zwycięskiej bitwie pod Iganiami (10 IV 1831), kiedy ostrzeliwany przez przeważającą ciężką artylerię rosyjską zmusił do wycofania się stojącą naprzeciw baterię artylerii rosyjskiej. W przegranej bitwie pod Ostrołęką (26 V 1831) skutecznie osłonił odwrót polskiej armii. Wielką walecznością wykazał się podczas obrony Warszawy (6-7 IX 1831). Przed walkami o Warszawę awansował na stopień generała brygady. Po upadku powstania wyemigrował do Francji, gdzie związał się z obozem księcia Czartoryskiego. Próbował zorganizować legię polską w Belgii, w Portugalii a nawet w Egipcie. Kiedy w 1848 roku rewolucja lutowa zapoczątkowała europejską Wiosnę Ludów, Józef Bem znów wrócił do czynnego działania. Początkowo pojawia się we Lwowie z zamiarem wywołania powstania w Galicji. W marcu wybucha rewolucja w Wiedniu, w marcu w Budapeszcie, gdzie wkrótce utworzono też niezależny rząd węgierski. Józef Bem pojawia się w Wiedniu – w październiku bierze udział w obronie rewolucyjnego Wiednia przed wojskami cesarskimi. Kiedy wojska cesarskie zdobywają Wiedeń, generał Bem obejmuje dowództwo wojsk węgierskich w Siedmiogrodzie i Banacie. Poprowadzona przez niego ofensywa doprowadziła wiosną 1849 roku do oswobodzenia całego Siedmiogrodu. W lutym 1849 roku naczelnym wodzem powstańczych wojsk węgierskich został również Polak, generał Henryk Dembiński. Mimo zdobycia Budapesztu przez wojska austriackie sejm węgierski, w kwietniu 1849 roku ogłosił detronizację Habsburgów, co było jednoznaczne z proklamowaniem niepodległości Węgier. Lajos Kossuth, stojący na czele Komitetu Obrony Narodowej, został wybrany prezydentem-gubernatorem Węgier. W maju 1849 roku na pomoc Austriakom przybywają wojska rosyjskie. W wyniku ścisłego współdziałania dwóch cesarzy rewolucyjne wojska węgierskie ponoszą klęskę pod Komarnem i ponownie tracą Budę. W tym najtrudniejszym momencie głównodowodzącym wojsk węgierskich zostaje generał Bem. Niestety, bitwa pod Temeszwarem (dziś Tomisoara w Rumunii) przyniosła powstańcom ostateczną klęskę i doprowadziła do kapitulacji podpisanej 19 VIII 1849 roku. Po klęsce rewolucji węgierskiej, zmuszony do emigracji, i zwiedziony nadzieją wojny turecko-rosyjskiej, Józef Bem przeszedł na terytorium Turcji. Przyjął islam i jako Murat Pasza podjął służbę w armii tureckiej. Został tureckim feldmarszałkiem. internowany w Aleppo uratował miasto dowodząc jego obroną przed oblężeniem Beduinów. 10 grudnia 1850 roku umiera na malarię. W 1929 roku jego prochy przeniesiono do Polski i złożono w mauzoleum w Tarnowie. Do znalezienia grobu Bema w Aleppo dopomógł ponoć najstarszy pracownik cmentarza pamiętający miejsce jego pochówku. Tożsamość potwierdziła autopsja szczątków kostnych. Na goleniach znaleziono ślady po ranach postrzałowych, przestrzelona szyjka prawego uda była pamiątką po pojedynku, blizny na kości miednicy powstały po bitwie pod Ostrołęką a obojczyk został złamany pod Temeszwarem.
W 1948 roku w stulecie rewolucji węgierskiej poczta węgierska wydała znaczek, na którym pokazano tylko charakterystyczne elementy z tamtych czasów: kapelusz, trąbkę i szablę z napisem BEM. Stempel pocztowy przyłożono w miejscowości Szekesfehervar. Pamięć o generale przetrwała na Węgrzech nie tylko na kartach historii. Bem stał się bohaterem ludowych opowieści, przyśpiewek a nawet toastów. Seria znaczków przedstawiona poniżej pokazuje Józefa Bema i scenę z bitwy pod Piską. Znaczki te wydano w roku 1950, w setną
rocznicę śmierci Bema. Znaczek pokazany jako pierwszy jest jednym z serii znaczków, wydanych w 1952 roku, przedstawiających wodzów oraz przywódców politycznych i duchowych kierujących i zagrzewających do walki wyzwoleńczej w 1848 roku. Generał Józef Bem pokazy został w medalionie na tle bitwy pod Piską. Na pozostałych znaczkach tej serii przedstawiono Lajosa (Ludwika) Kossutha, Aleksandra Petófi, Michała Tancicsa, Johanna Damjanicha i Józefa Nagy-Sandora.